اهم  وی‍ژگی های شرکت یا قرارداد جوینت ونچر:

1. رابطه قراردادی: جوینت ونچر در هر صورت بر اساس یک قرارداد دائرمیشود؛ حتی در مواردی که در قالب یک شرکت تجارتی  برنامه ریزی میشود که در این صورت اصل تشکیل شرکت، روابط شرکا با شرکت و معاملاتی که احتمالاً بین آنان شکل می گیرد، قواعد راجع به نقل و انتقال سهام، منع رقابت شرکا با شرکت، شیوه  و مقدار افزایش سرمایه در آینده، روند حل و فصل اختلافات و موارد پایان همکاری، همه از مسایلی هستند که باید بر اساس قرارداد جوینت ونچرحل و فصل شوند. پس به طور کلی میتوان گفت که جوینت ونچر مبتنی بر یک قرارداد است.

2. فعالیت معین: جوینت ونچر با هدف انجام یک فعالیت خاص و مشخص تشکیل می شود و مشخص بودن زمینه فعالیت کفایت نمیکند؛ بلکه باید طرح بخصوص با ابعاد اقتصادی و جغرافیایی خاص مدنظر باشد.

3. کنترل مشترک: در راستای یک جوینت ونچر ، طرفین با همکاری یکدیگر فعالیت خاصی را برنامه ریزی کرده انجام می دهند. در واقع تعامل  طرفین در اداره جوینت ونچراز وجوه منحصر به فرد  آن است. چنانچه یکی از طرفین با وجود مشارکت در تأمین سرمایه و سهیم شدن در سود فعالیت از مشارکت فعال در اداره امور امتناع کند، نمی توان روابط ایجاد شده را تحت عنوان جوینت ونچر تلقی نمود. همین موضوع  جوینت ونچر را از شرکتهای سهامی، که درآن بسیاری از سهامداران پس از تأمین بخشی از سرمایه شرکت در مدیریت شرکت نقش فعالی ایفا نمیکنند، متمایز میکند. این ویژگی باعث تمایز جوینت ونچر از قراردادهای فاینانس(سرمایه گذاری ) یا قراردادهای مشابه میگردد که درآن بانک یا تأمین کننده اعتبار، پس از اینکه بخشی از سرمایه فعالیت را تأمین میکند، از دخالت در اداره شرکت اجتناب  میکند.

4. شراکت در سود و ضرر: در اینجا درصد این شراکت مهم نیست بلکه، آنچه مهم است اصل شراکت است. به این ترتیب در مواردی که یک طرف به درخواست دیگری و در مقابل دریافت اجرت، قسمتی از فعالیت را انجام میدهد، نمی توان چنین رابطه ای را جوینت ونچر خواند. همین امر جوینت ونچر را از روابط پیمانکاری فرعی Sub- Contracting و دادن کمک های فنی و غیره متمایز میکند.

5. قالب حقوقی: همان گونه که گفته شد؛ در یک جوینت ونچر روابط شرکا  بیش از هر چیز بر مبنای قرارداد فیمابین شکل می گیرد؛ اما این بدان معنی نیست که «جوینت ونچرها» در هیچ قالب حقوقی خاصی نمی گنجند. بر حسب محل تشکیل ممکن است جوینت ونچر از قالبهای حقوقی مختلفی از قبیل شرکت تجاری یا مشارکت یا کنسرسیوم استفاده کند یا صرفاً بر اساس قراردادی که براساس قوانین محلی به رسمیت شناخته شده به فعالیت بپردازد. به هر حال قالب برگرفته شده اعم از اینکه صرفاً یک قرارداد باشد یا شکل دیگری داشته باشد باید از بین نهادهای حقوقی کشور میزبان انتخاب شود.

اینکه "جوینت ونچر"ها در چه قالبی سازماندهی شوند به عوامل  گوناگونی  بستگی دارد. این عوامل  را میتوان به ترتیب ذیل بررسی نمود:

عامل اول : دلایل تشکیل جوینت ونچر:  جوینت ونچر براساس انگیزه های تشکیل آنها به دسته های زیر تقسیم می شوند:

  • الف-ادغام سرمایه ها برای انجام یک طرح؛
  • ب-ادغام تجربه کاری و مهارتها  و فناوریها  در زمینه های متفاوت برای تولید محصول تازه
  • ج-ادغام تجارب بازرگانی و  تبلیغاتی وتوانمندی های بازاریابی شریک داخلی با دانش فنی و سرمایه شریک خارجی برای عرضه محصولات خارجی در بازارهای  داخلی
  • د-کاهش ریسک سیاسی برای شریک خارجی از طریق مشارکت دادن یک شرکت داخلی و در نهایت رعایت مقررات کشور سرمایه پذیر در مورد لزوم مشارکت اتباع داخلی یا ممنوعیت کسب اکثریت سهام شرکتها توسط اتباع خارجه.

عامل دوم : جایگاه طرفین در زنجیره تولید: این عامل نیز بر نوع فعالیت جوینت ونچر تاثیر گذار است . اگر زنجیره تولید را اینگونه در نظر بگیریم : « 1- تحقیق و توسعه 2- تهیه مواد اولیه 3- تولید 4- بازاریابی و فروش و 5- خدمات پس از فروش » در این صورت چنانچه  طرفین هر دو در حلقه مشابهی ( مثلاً در حلقه تهی مواد اولیه ) فعالیت کنند ، روابطی که با یکدیگر برقرار میکنند، متفاوت با زمانی است که طرفین در حلقه های متفاوت مثلاً یکی در حلقه تهیه مواد اولیه و دیگری در حلقه تولید، مشغول به کار  باشند.

عامل سوم – جموقعیت  جوینت ونچر در حلقه تولید: این امر که جوینت ونچر در کدام حلقه تولید قرار گرفته باشد، نقش مهمی در تعیین فرم و سازماندهی  آن دارد. به عنوان  مثال یک جوینت ونچر در بخش تحقیق و توسعه ممکن است بدون انجام یک سرمایه گذاری جدید تشکیل شود، اما اگر "جوینت ونچر" در حلقه تولید قرار گرفته باشد سرمایه گذاری جدیدی را  می طلبد.

عامل چهارم – نسبت سرمایه: اینکه طرفین به طور مساوی سرمایه "جوینت ونچر" را تأمین کنند یا تقسیم سرمایه به شکل نابرابر باشد، تأثیری قطعی بر ساختار جوینت ونچر خواهد داشت.

عامل پنجم – زمینه فعالیت: بدیهی است زمینه و موضوع فعالیت نقش مهمی در تعیین شکل و نوع جوینت ونچر دارد.

عامل ششم – قدرت چانه زنی هر یک از طرفین: در زمان تشکیل جوینت ونچرهر یک از طرفین تلاش خواهد کرد تا حد امکان منافع خود را محفوظ بدارد و ساختار را بر اساس مصالح خود سازماندهی کند.

انگیزه های تشكیل جوینت ونچر

الف – انگیزه های اقتصادی :

1-  رشد جهانی شدن اقتصاد و توسعه یافتگی كشورها .

2-  عدم داشتن سرمایه لازم در كشورهای در حال توسعه به منظور حضور در صحنه رقابت های جهانی لذا در پی یافتن شركای تجاری اند تا از سرمایه های آنها در تحقق اهداف اقتصادی كشور خود

بهره‌مند گردند .

3-  به منظور پرهیز از ریسك سرمایه گذاری ، توسعه جوینت ونچر سعی در یافتن منابع سرمایه ای خارجی به عنوان پشتوانه می شود و برای نیل به این هدف ، با ایجاد شركت های فرعی وابسته به شركت مادر ، در سرمایه گذاری هایی كه ریسك بالایی دارد شركت می كنند . بدین ترتیب با اتمام پروژه ، منابع آن به شركت مادر برمیگردد و در صورت شكست پروژه شركت فرعی تنها به میزان سرمایه آورده متضرر می گردد و امكان تعقیب شركت مادر كه به صورت مخفی در پشت چهره جوینت ونچر پنهان است وجود ندارد .

4-    نیاز به قابلیت های فنی برخی از شركت ها و متخصصان .

5-  وجود منابع طبیعی و نیروی كار ارزان در كشورهای جهان سوم و درحا ل توسعه انگیزه دیگر استفاده از تكنیك جوینت ونچر .

6-  وجود قوانین ضد تراست در برخی از كشورها (مثل آمریكا) شركت های بزرگ و قدرتمند را وا

می دارد با ایجاد شركت های فرعی و مشاركت با استفاده از روش جوینت ونچر تلاش می كنند از فضای مناسب دیگر كشورها برای پیشبرد اهداف سودجویانه خود بهره مند گردند .

ب – انگیزه های سیاسی و حقوقی :

1-  با توجه به  اینكه كشورهای درحال توسعه نوعاً كشورهای سرمایه پذیر هستند ، برای رهایی از دادان امتیاز به سرمایه گذار خارجی  از روش جوینت ونچر استفاده می شود تا هم سرمایه های لازم به كار گرفته شود و هم از احساسات ملی گرایانه نسبت به اقتدار حاكمیت رهایی حمایت شود .

2.با درنظرگرفتن اینكه مفاهیم حقوقی همچون مفهوم قرارداد ، شركت ، بیمه و ... در همه كشورها مفاهیم یكسانی ندارند لذا با استفاده از روش جوینت ونچر كه مشكلات پذیرش مفاهیم را در كشورهای سرمایه پذیر و سرمایه گذار به وجود نمی آورد اسن مسئله مرتفع می شود .

در ایران و در قانون تشویق سرمایه گذاری خارجی ، عنوان سرمایه گذاری به طریق مشاركت  استفاده شده است ، بدون اینكه از عنوان جوینت ونچر نام برده شود.

یك نكته : اگر دو شركت با تابعیت واحد با هم همكاری مشترك در قالب جوینت ونچر ایجاد نمایند گرچه آن دو شركت در كشوری دیگر واقع باشند ؛ این نوع جوینت ونچر بین المللی محسوب نمی شود . بلكه همكاری بین دو شركت وقتی بین المللی است كه طرفین جوینت ونچر دارای تابعیت های  مختلف باشند .

  • در صورت هرگونه اطلاعات در خصوص جوینت وینچر و دیگر قراردادهای همکاری با دیگر شرکتها میتوانید از کارگروه اقتصادیثبت بین الملل در کرج و تهران و البرز و دیگر استانهای کشور راهنماییهای رایگان را دریافت نمایید.