• تعریف علامت تجاری

علامت تجاری نشانی است برای تمایز و شناساندن کالاهای تولیدی یا خدمات ارائه شده توسط اشخاص حقیقی و حقوقی (نهادها ، موسسات، شرکتها)

براساس قوانین تجارت علامت‌، علامت جمعي و نام تجاري عبارتند از:

الف ـ علامت يعني هر نشان قابل دیدن و تصویری كه متمایزکننده كالاها يا خدمات اشخاص حقيقي يا حقوقي باشد.

ب ـ علامت جمعي یا اشتراکی يعني هر نشان قابل دیدن و تصویری كه باعنوان علامت جمعي در اظهارنامه ثبت معرفي شود و نشان دهنده کالاها و خدمات اعضای اتحادیه، کانون ، صنف، گروه یا انجمن خاصی باشد .

 ج ـ نام تجارتي يعني اسم يا عنواني كه معرف و شناساننده شخص حقيقي ياحقوقي باشد.

فواید ثبت علائم تجاری

  • ضمانتی است مبنی بر اینکه مشتریان می‌توانند محصولات را از یکدیگر تشخیص دهند.
  • به شرکت‌ها این امکان را می دهد محصولات‌شان را از یکدیگر تمایز دهند.
  • مهترین بخش بازاریابی و اساس ایجاد اعتبارو حسن شهرت شرکت‌ها هستند.
  • با تفویض اجازه استفاده از آنها به اشخاص ثالث منبع درآمدی برای مالک علامت محسوب می شود.
  • برای عقد قرارداد اعطای نمایندگی لازم هستند.
  • دارائی معنوی و با ارزش کسب و کار می باشند
  • مشوق شرکت‌ها برای حفظ یا بهبود کیفیت محصولات هستند.
  • با استفاده از آنها ممکن است به راحتی بتوان برای اخذ وام اقدام کرد.

دلایل حمایت از علائم تجاری و حقوق حاصله

امروزه اکثرصاحبان مشاغل به اهمیت استفاده ازعلائم تجاری به منظور تمایز دادن محصولات و خدماتشان پی برده‌اند، اما بسیاری از این افراد هنوز متوجه اهمیت حمایت ازعلائم تجاری از طریق ثبت نمی باشند.

پس از ثبت علامت مالک آن طبق قانون ثبت علائم تجاری نسبت به علامت ثبت شده حق انحصاری پیدا میکندو بموجب آن می‌تواند از عرضه کالاهای یکسان یا مشابه توسط اشخاص ثالث با علائم تجاری که عین یا به طریق گمراه کننده‌ای مشابه علامت تجاری وی هستند جلوگیری نماید.

اگر علامت تجاری ثبت نشود و رقبا از همان علامت یا علامتی که شباهت آن با علامت مزبور به اندازه‌ای است که موجب اشتباه می گردد برای همان کالا یا کالاهای مشابه استفاده کنند ، سرمایه‌گذاری در بازاریابی یک محصول ممکن است بی تاثیر باشد. اگر یکی از رقیبان از علامت تجاری یکسان یا مشابه علامت تجاری ثبت شده دیگری استفاده کند، ممکن است مصرف کنندگان تصور کنند آن محصول متعلق به همان شرکت است و در نتیجه کالای رقیب را خریداری کند. این امر نه تنها از سود شخص یا شرکت کاسته و مشتریان را گمراه می کند ، بلکه به حسن شهرت و اعتبارصاحب علامت نیز آسیب خواهد زد ، بخصوص اگر محصول رقیب کیفیت خوبی نداشته باشد.

با توجه به ارزش علائم تجاری و اهمیتی که یک علامت تجاری ممکن است در تعیین میزان رشد و موفقیت یک محصول در بازار داشته باشد، ضمانت اینکه در بازارهای مربوط به ثبت رسیده باشد لازم است.

مضافا" اعطای اجازه استفاده از یک علامت تجاری ثبت شده به شرکت‌های ثالث بسیار آسان‌تر است و در نتیجه می‌تواند منبع درآمد بیشتری برای شرکت یا شخص بوجود آورد یا اساس عقد قررداد اعطای نمایندگی فروش باشد.

گاهی اوقات، یک علامت تجاری ثبت شده که در میان مشتریان از شهرت بالایی برخورداراست. ممکن است به منظور دریافت منابع مالی یا وام از موءسسات مالی استفاده شود که بطور موثری از اهمیت علائم برای موفقیت کسب و کار به حساب می آید.

مدت اعتبار قانونی علائم تجاری

گواهی ثبت علامت تجاری به مدت ده سال دارای اعتبار است. اين مدت با درخواست مالك آن براي دوره‌هاي متوالي ده ساله با پرداخت هزينه مقرر، قابل تمديد است‌. يك مهلت ارفاقي شش ماهه كه از پايان دوره شروع مي‌شود، براي پرداخت هزينه تمديد، با پرداخت جريمه تأخير برای تمدید علامت منقضی شده درنظر گرفته مي‌شود.

علائم تجاری با قابلیت ثبت

هر واژه، حرف یا حروف، ارقام، ترسیمات، عکس، شکل، رنگ، تصویر، برچسب یا ترکیب ی از آنها که برای شاناساندن کالاها یا خدمات بکار رود، علامت تجاری به حساب می آید. در برخی کشورها‌، لوگوهای تبلیغاتی نیزعلامت تجاری محسوب می‌شوند و در ادارات ملی ثبت علائم تجاری به عنوان علامت تجاری به ثبت می رسند. امروزه بالارفتن تعداد کشورها اجازه می‌دهد شکل‌هائی از علائم تجاری که قبلا مرسوم نبوده‌اند نیز ثبت شوند مانند رنگ‌ها، علائم سه بعدی (شکل یا بسته‌بندی کالاها)، نشان‌های سمعی (صداها) یا نشان‌های بویایی با اینحال، بسیاری از کشورها برای آنچه که بعنوان علامت تجاری قابل ثبت هستند محدودیت‌هایی در نظر گرفته اند وعموما" اجازه ثبت نشان‌هائی را می‌دهند که قابل رویت یا گرافیکی هستند.

 علائم تجاری که قابلیت ثبت ندارند:

اسامی عام که به همه انواع یک محصول اشاره دارند قابل ثبت نیستند. برای مثال، اگر شرکت شما قصد دارد علامت تجاری «کفپوش» را برای فروش کفپوش ثبت کند، تقاضانامه ثبت این علامت ردخواهد شد چون «کفپوش » واژه‌ه ای عام برای این محصول است.

واژه‌های توصیف گر. اینها کلماتی هستند که معمولآ در تجارت به منظور توصیف محصول مورد نظر بکار می‌روند. برای مثال، ثبت کلمه جین برای تولیدی شلوارلی قابل قبول نخواهد بود چون محصول را توصیف می‌کند.در واقع اگر به تولیدکننده لباس لی برای عرضه محصولاتش حق استفاده انحصاری از کلمه «جین» داده شود، کاری منصفانه نیست . به همین ترتیب واژه‌های کیفی مانند «مدرن »، «خوب»، یا «خلاقانه» به احتمال مردود خواهند شد مگر اینکه بخشی از یک نشان خاص باشند. به عنوان مثال « جین وست » که در این صورت ، لازم است در اظهارنامه ثبت اذعان گردد که نسبت به آن بخش از علامت که کلمه توصیفی است (در اینجا جین ) تقاضای ثبت انحصاری نمی گردد.

علائم گمراه کننده (فریب دهنده): علائم تجاری هستند که ذهن مشتری را نسبت به هویت، جنس کالا یا منشا جغرافیایی آن گمراه می‌کند یا فریب می‌دهند. برای مثال، عرضه کره گیاهی به بازار با علامت تجاری که تصویر یک گاو داشته باشد مردود خواهد شد چون علامت موجب اشتباه مصرف کنندگان خواهد شد و مصرف کنندگان احتمالا"، تصور خواهند کرد که این علامت به محصولات لبنی یا کره حیوانی مربوط است.

علائمی که خلاف انتظام جامعه و اخلاق اسلامی ایرانی می باشند. بطورکلی کلمات یا تصاویری که ناقض عرف و هنجارهای اخلاق حسنه و مذهبی که عمومآ پذیرفته شده‌اند باشند بعنوان علامت تجاری قابل ثبت نیستند.

پرچم‌ها نمادهای سلطنتی، علائم رسمی دولتی و نشان‌های کشورها و سازمان‌های بین المللی که نمونه‌ای از آنها به دفتر بین‌المللی سازمان جهانی مالکیت معنوی (wipo) ارسال شده است قابلیت ثبت ندارند.

  • براساس نص قانون علامت درموارد زير قابل ثبت نيست‌:

 الف ـ نتواند سبب تمیز دادن كالاها يا خدمات يك مؤسسه از كالاها و خدمات مؤسسه ديگر باشد.

 ب ـ خلاف موازين اسلامی و در تضاد با نظم عمومي يا اخلاق حسنه باشد.

ج ـ مراكز تجاري يا اذهان عمومي را به ويژه درمورد منشا جغرافيايي كالاها يا خدمات يا کیفیات آنها دچار اشتباه كند.

 د ـ عين يا کپی برداری ازعلائم نظامي‌، پرچم‌، يا ساير نمادهای مملكتي يا نام يا نام اختصاري يا حروف اول يك نام يا نشان رسمي متعلق به كشور، سازمانهاي بين‌الدولي يا سازمانهايي كه تحت كنوانسيونهاي بين‌المللي ثبت شده‌اند، بوده يا موارد مذكور يكي از اجزاء آن علامت باشد، مگر آن كه توسط مقام ذی صلاح كشور مربوط يا سازمان ذي‌ربط مجوزاستفاده از آن صادر شود.

هـ ـ عين يا به طرز فریب دهنده ای شبيه يا ترجمه يك علامت يا نام تجاري باشد كه براي همان كالاها يا خدمات مشابه متعلق به مؤسسه ديگري در ايران شناخته شده است‌.

 و ـ عين يا شبيه آن قبلاً براي خدمات غيرمشابهی ثبت و مشهور شده باشد مشروط بر آن كه عرفاً ميان استفاده از علامت و مالك علامت معروف ارتباطی وجود نداشته و ثبت آن به منافع مالك علامت قبلي آسیب بزند

 ز ـ عين علامتي باشد كه قبلاً به نام مالك ديگري ثبت شده و يا تاريخ تقاضاي ثبت آن مقدم يا داراي حق تقدم براي همان كالا و خدمات باشد.

 مدارک لازم جهت تقاضای ثبت علامت تجاری

1- تسلیم اظهارنامه علامت به صورت اینترنتی و از طریق سایت اداره مالکیت صنعتی.

2- مدارك احراز هويت متقاضي؛

الف) اشخاص حقیقی: کپی مدارک شناسایی

ب) اشخاص حقوقی: آخرین روزنامه رسمی مربوط به مدیریت وکپی شناسنامه و کارت ملی صاحبان امضاء

3- مدارك نماينده قانونی: درصورتی که تقاضا توسط نماینده وکیل به عمل آید مدارک آن ضمیمه گردد.

4- 10نمونه گرافیکی یا کپی یا تصویر از علامت درخواستی حداکثر درابعاد 10در10 سانتی متر

5- درصورت سه بعدی بودن علامت ،ارائه علامت به صورت نمونه گرافیکی یا تصویر دوبعدی به نحوی که از شش زاویه متفاوت تهیه و درمجموع یک نمونه واحد را تشکیل دهند لازم است.

6- ارائه مجوز فعالیت از جمله جواز تأسیس صنایع ، پروانه بهره برداری یا جوازکسب و ...

7- استفاده از حق تقدم: درصورتی که درخواست کننده ثبت علامت بخواهد به استناد تقاضای ثبت یا ثبت خارج ازکشوراز مزایای حق تقدم (حداکثر6ماه) استفاده کند. می بایست مدارک مربوط به حق تقدم را هم زمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف 15روز از آن تاریخ تحویل دهد.

8- نسخه ای ازضوابط و شرایط استفاده ازعلامت جمعی و تاییدیه مرجع ذی صلاح

9- فیش های واریزی مربوط به ثبت علائم