ثبت تاسیس شرکت های تجارتی

چگونگی تشکیل ایجاد و ثبت تاسیس شرکت های تجارتی

در این فصل به موضوعات حقوقی مربوط به قبل از تشکیل شخصیت حقوقی و همچنین بررسی مرحله تاسیس انواع شرکت های تجارتی خواهیم پرداخت.

بررسی وضعیت تشکیل شخصیت حقوقی شرکت های تجارتی و همچنین چگونگی ثبت و مباحث مربوط به مدارک و مستندات و تشریفات ثبتی در مرحله ثبت تاسیس شرکت ها در این فصل مورد تحلیل قرار خواهد گرفت.

مبحث نخست: نظامات و عناصر مربوط به تشکیل و تاسیس شرکت

در مبحث نخست، به موضوعات مربوط به رعایت الزامات تشکیل شرکت های تجارتی از جمله زمان تشکیل شرکت ها و همچنین الزامات و عناصر تشکیل دهنده شرکت از جمله موضوعات مربوط به نام شرکت و بررسی مقایسه ای نام شرکت با سایر موارد از جمله اسم تجاری و علائم تجاری و همچنین موضوع فعالیت و چگونگی اخذ مجوز و فعالیت های نیازمند به اخذ مجوز خواهیم پرداخت.

گفتار نخست: نظام تشکیل شخصیت حقوقی شرکت های تجارتی

هر چند برطبق قوانین و مقررات مربوطه، شرکت های تجارتی ملزم به ثبت نزد مرجع ثبت شرکت ها می باشند، لکن زمان تشکیل شرکت در حقوق ایران به طور مصرح بیان نشده است. در خصوص نظام تشکیل شرکت های تجارتی نظرات مختلفی وجود دارد.بر اساس نظر برخی از اساتید شخصیت حقوقی شرکت ها پس از ثبت نزد مرجع ثبت شرکت ها به وجود می آید و برخی دیگر از قواعد و اصول دیگری پیروی می نمایند.

یکی از تکالیف اصلی مراجع ثبت شرکت ها، اعلام تاسیس انواع شرکت های تجارتی می باشد که به آگهی تاسیس شرکت مشهور می باشد. لذا همان طور که بیان شد در حقوق ایران نسبت به آغاز شخصیت حقوقی شرکت، موضوعی مطرح نشده است. تعیین آغاز شخصیت حقوقی شرکت از این جهت مهم است که نقطه آغاز حقوق و تعهدات شرکت را معین می کند. در واقع تا قبل از تحقق شخصیت حقوقی علی الاصول، نمی توان تعهداتی را که شرکا برعهده گرفته اند، برعهده شرکت گذاشت چرا که شرکتی وجود ندارد تا بتواند متعهد شود. در کشورهای اروپایی و آنگلوساکسون ، برای شخصیت حقوقی نقطه آغاز زمان ثبت شرکت های تجارتی است. در فرانسه، این قاعده در مورد شرکت های تجارتی و مدنی اعمال می گردد.

مبانی تشکیل  و تاسیس شرکت های تجارتی می تواند در روباط شرکاء و همچنین منابع خصوصی آن ها و منافع اجتماعی تاثیر گذار باشد.

تبدیل سرمایه های شخصی شرکاء و یا سهامداران به سرمایه جمعی و برخورداری شرکت تجارتی از شخصیت حقوقی و مزایای آن مستلزم رعایت پاره ای از تشریفات است که وجه ممیز شرکت های مدنی از شرکت های تجارتی است. این که شرکت در چه تاریخی تشکیل می شود، بستگی به نوع شرکت دارد و هر شرکتی تابع ضوابط خاصی است.در خصوص شرکت های سهامی عام بر طبق ماده ۱۷ لایحه صلاحی قانون تجارت  (اصلاحی۲۲/۱۱/۱۳۵۳)زمان تشکیل شرکت تشکیل مجمع عمومی موسس با رعایت مقررات قانون و قبول کتبی سمت مدیران شرکت می باشد و از این تاریخ شرکت تشکیل شده محسوب می شود.

ازطرفی برطبق ماده ۲۰ قانون مذکور برای تشکیل شرکت های سهامی خاص، عنصر تاسیس و ثبت شرکت های مذکور در نظر گرفته شده است. در خصوص شرکت های با مسئولیت محدود، تضامنی و نسبی نیز مطابق مواد ۹۶و۱۱۸و۱۸۵  شرکت وقتی تشکیل می شود  که تمام سرمایه نقدی تادیه و سهم الشرکه غیر نقدی نیز تقویم و تسلیم شده باشد.

در شرکت های مذکور حداقل میزان سرمایه  و ههچنین نحوه ارزیابی اموال و چگونگی پرداخت سرمایه نقدی و حداقل میزان سرمایه در قانون تجارت در نظر گرفته نشده است. در  خصوص شرکت های تعاونی نیز عبارت ثبت و تشکیل در کنار هم در نظر گرفته  شده است.

جمع بین دو ماده ۱۹۵ قانون تجارت که بیان شده: ( ثبت کلیه شرکت های مذکور در این قانون الزامی و تابع جمیع مقررات قانون ثبت شرکت ها است) و ماده ۵۸۳ که مقرر شده: ( کلیه شرکت های تجارتی مذکور در این قانون شخصیت حقوقی دارند) از جهت آثار و قلمرو نامشخص می باشد. بنا به نظر برخی از اساتید اطلاق این ماده نشان می دهد که قانون گذار، شرکت های تجارتی را بدون نیاز به ثبت دارای شخصیت حقوقی دانسته است.

البته به نظر می رسد در اصلاح قوانین و مقررات مربوط به حقوق تجارت و یا ثبت شرکت ها می بایستی با توجه به الگوهای قانون گذاری در کشورهای پیشرفته از جمله فرانسه زمان تشکیل شرکت را زمان ثبت نزد ادارات ثبت در نظر گرفت.

گفتار دوم: حقوقی شناسی تعیین نام شرکت های تجارتی

یکی از شاخصه های احراز و تخصیص شرکت های تجارتی استفاده از نام به عنوان معرف اصلی شرکت تجارتی می باشد. نام شرکت به عنوان یکی از ممیزات اشخاص حقوقی و یکی از ابزارهای بسیار مهم شرکت ها برای جذب وبرقراری ارتباط اشخاص در نظام حقوقی تلقی می گردد. شخصیت های حقوقی از جمله شرکت های تجارتی، همانند اشخاص حقیقی می بایستی با یک نام خاص شناخته و موجودیت پیدا نمایند. از این رو اشخاص حقوقی برطبق قانون تجارت وقانون ثبت شرکت ها و سایر قوانین و مقررات مربوطه می بایستی دارای نام مخصوصی باشند تا با آن نام در مرجع ثبت شرکت ها به ثبت برسند و تمامی فعالیت های آن ها در لقای آن نام انجام پذیرد. بر طبق ماده ۵۸۸ قانون تجارت ، شخص حقوقی می تواند دارای کلیه حقوق و تکالیفی شود  که قانون برای افراد قائل است. مگر حقوق و وظایفی که بالطبیعه فقط انسان ممکن است دارای آن باشد مانند حقوق و وظایف ابوت- بنوت و امثال ذلک. لذا اختصاص نام برای اشخاص حقوقی جهت احقاق و شناسایی حقوق و تکالیف آن امری ضروری می باشد. شناسایی آسان و بهره مندی از سوابق و تجارب شرکت در کنار نام مناسب برای آن شخصیت حقوقی امکان پذیر می باشد.